COACH LOGIN
Muziek cortisol spierafbraak

Minder cortisol en spierafbraak door muziek

WEEKAANBIEDINGEN
BODY EN FITSHOP

In een oud artikel genaamd “Cortisol killers” ga ik uitgebreid in op de rol van cortisol als afbreker van spiermassa. In dat artikel noemde ik al kort muziek als middel om stress en daarmee cortisol en spierafbraak te beperken. Voor dit artikel zal ik uitgebreider ingaan op de onderzoeken naar de rol van muziek hierin. Daarbij maak ik onderscheid tussen cortisol aangemaakt door fysieke stress zoals een training en psychische stress zoals het kijken naar het WK voetbal of een etentje bij je schoonouders.

Effect van muziek op cortisol

In de medische wetenschap zijn meerdere onderzoeken verricht naar het effect van muziek op het katabole stresshormoon cortisol. Vooral met betrekking tot operaties en de hiervoor benodigde verdoving is veel onderzoek verricht. De hoeveelheid stress die iemand ervaart, heeft namelijk invloed op de hoeveelheid verdoving die er nodig is. Onder andere doordat de muziek afleidt van de pijn en geluiden van de operatiekamer, rustgevend werkt en daarmee pijngevoelens verlaagt [1,2].

Cortisol wordt hierbij gemeten als objectieve maatstaf van stress. Dit maakt deze onderzoeken ook interessant voor een ieder die de afbraak van zijn zuurverdiende spiermassa wilt beperken. Het stresshormoon cortisol dat zorgt voor een alternatieve bron van energie, bereikt dit o.a. door de afbraak van aminozuren in de spieren te bevorderen. Deze kunnen dan benut worden als bron van energie, ten koste van de spiermassa. Bodybuilders en anderen die hun spiermassa willen vergroten, zijn dan ook vaak op zoek naar manieren om cortisol te verlagen zoals ze ook op zoek zijn naar methoden om testosteron te verhogen.

“Muziek verlaagt cortisol in operatie-patiënten”

Voor dit artikel heb ik mij voor zover mogelijk beperkt tot de onderzoeken die hebben gekeken naar het effect van muziek op cortisol voorafgaand aan de operatie en dus niet tijdens deze of erna. Dit om de resultaten zoveel mogelijk door te kunnen trekken naar de herstelperiode tussen trainingsdagen en niet beïnvloed te worden door het effect van de verdoving en operatie.

Onderzoekers van de Military Institute of Aviation Medicine in Polen keken naar het effect van muziek op cortisol in mensen die net informatie hadden gekregen over een operatie [3]. Deze informatie diende als “stressor”. Aangenomen werd dat het lezen over de operatie een stress-reactie zou veroorzaken en cortisol zou doen stijgen. Voor de test gebruikten ze drie groepen:

  • “Stress en stilte”: Wel “stress-informatie” ontvangen, geen muziek geluisterd (SS). 16 patiënten
  • “Stress en muziek”: Deze groep kreeg na de stress-info een uur lang “rustgevende muziek” te horen (SM). 14 patiënten
  • Controle groep: 10 (niet te opereren) patiënten. Geen stress-informatie, geen muziek.

In de SS-groep steeg cortisol (gemeten in het speeksel) na het lezen van de informatie. Deze nam gedurende het uur wel weer af, maar bleef verhoogd ten opzichte van het beginpunt. In de SM groep daalde cortisol op vergelijkbare wijze als in de groep die geen stress-informatie had gekregen (bij wie de daling van cortisol waarschijnlijk werd veroorzaakt door het uur rust). Helaas heb ik geen beschikking over de volledige onderzoeksdata om de exacte ontwikkeling van cortisol te tonen.

The stressor produced a 50% rise in salivary cortisol within 15 min. In patients not exposed to music, cortisol levels gradually decreased but after one hour they were markedly higher than the initial level. Listening to music resulted in a marked reduction in salivary cortisol level and after one hour the relative decrease was similar to that observed in control (non-surgical) patients.

B. Miluk-Kolasa, Military Institute of Aviation Medicine

In een enigszins vergelijkbaar onderzoek verricht aan L’Aquila University in Italië werd het net iets anders aangepakt [4]. Wederom werden 30 patiënten verdeeld in drie groepen, maar nu werden de effecten voorafgaand en tijdens de daadwerkelijke operatie gemeten.

  • New Age muziek luisteren een uur voor en tijdens operatie
  • Eigen keuze muziek luisteren een uur voor en tijdens operatie
  • Controle groep: Geen muziek vooraf of tijdens, maar de gebruikelijke operatiekamer-geluiden

Wij hadden natuurlijk liever het effect voorafgaand los kunnen beoordelen omdat we niet weten hoe een operatie te vergelijken is met een training als het gaat om het effect op cortisol. Uit het onderzoek blijkt echter dat in de controle groep cortisol steeg tijdens de operatie terwijl dat niet gebeurde in de groepen die muziek hadden geluisterd. De stress die tijdens het uur voorafgaand aan de operatie werd veroorzaakt zorgde ook hierna dus nog voor hogere cortisol-niveau’s tenzij er naar muziek geluisterd was. Ook bleek dat eigen keuze muziek een groter cortisol-remmend effect had dan de opgelegde muziek.

Muziek verlaagt cortisol veroorzaakt door psychische stress

Onderzoekers van Université de la Méditerranée gebruikten een heel andere groep testpersonen én een andere bron van stress [5]. Zij lieten 24 studenten de zogenaamde “Trier Social Stress Test” afleggen, een test ontwikkeld om een betrouwbare stress-respons te kunnen veroorzaken [7]. Zo wordt bijvoorbeeld de testpersonen gevraagd een presentatie voor te bereiden voor uitdrukkingsloos kijkende “jury” als onderdeel van een zogenaamde sollicitatie. Om nog even voor wat meer stress te zorgen, wordt o.a. vlak voor de presentatie het blaadje weggenomen waarop je deze hebt voorbereid. Zo’n situatie waarin je aan mijn gezicht en presentatie helemaal niets van stress zou merken, maar waarbij ondertussen het koude zweet in golven over m’n rug loopt (wat je dan gelukkig pas voelt wanneer je klaar bent).

24 studenten werden verdeeld in twee groepen. Eén groep kreeg na de stress-test een half uur lang muziek te horen, de andere groep niet. In beide groepen steeg cortisol zoals verwacht tijdens de test. In de groep die geen muziek hierna te horen kreeg, steeg cortisol echter nog een half uur terwijl in de groep die muziek luisterde de stijging van cortisol stopte toen de muziek aan ging.

The data show that in the presence of music, the salivary cortisol level ceased to increase after the stressor, whereas in silence it continued to increase for 30 minutes.

-S. Khalfa, Université de la Méditerranée

Beter herstel na training door muziek te luisteren

Het volgende onderzoek is interessant in de zin dat het daadwerkelijk is gehouden in een trainingssituatie in plaats van gericht te zijn op een operatie en verdoving of een stress-test. Helaas heeft dit onderzoek andere beperkingen.

Onderzoekers van de Tel-Aviv University concludeerden in een onderzoek uit 2013 dat het luisteren naar muziek tijdens de herstelperiode na training zorgt voor (gevoelsmatig) minder vermoeidheid én minder melkzuur [6]. Dit zou dus moeten leiden tot beter en/of sneller herstel. De onderzoekers lieten tien mannen van gemiddeld 26 jaar op drie verschillende gelegenheden 6 minuten hardlopen op een loopband. De snelheid was zo afgesteld dat ze de maximale hoeveelheid zuurstof verbruikten waardoor je o.a. in het melkzuursysteem komt en dus de nodige verzuring kunt verwachten. De rust na iedere hardloop-beurt werd ingevuld met:

  • Muziek: Compilatie van “greatest hits of all time” aangepast naar dance-tempo (140 beats per minuut)
  • Ritme: Zelfde muziek maar zonder vocals
  • Geen muziek, geen ritme: Als controle om mee te vergelijken

Wat mij betreft, was echter de opzet van het onderzoek niet echt slim. Ze lieten de proefpersonen na het 6 minuten hardlopen namelijk “vrij bewegen door het laboratorium” tijdens de rust. Hierbij werd (gelukkig) o.a. het aantal stappen gemeten. De onderzoekers zagen dat zowel muziek als ritme ervoor zorgden dat de mannen tijdens rust meer stappen maakten wanneer ze vrij door het lab bewogen. Dit vrij bewegen kan je vergelijken met een cooling down, die normaal wordt aangeraden om je hartslag gecontroleerd te laten zakken, maar ook om sneller melkzuur af te voeren.

Je zou dus kunnen concluderen dat de muziek (zowel met als zonder vocals) de mannen stimuleerde om meer stappen te maken waardoor ze als het ware een grotere cooling down hadden. Je weet dan dus niet of het sneller afvoeren van melkzuur rechtstreeks door de muziek werd veroorzaakt of door de betere cooling down. Het zou daarom mooi geweest zijn als het onderzoek (ook) zou zijn uitgevoerd zonder het bewegen tijdens de rust.

Dus muziek voor beter herstel?

Wat cortisol betreft, is muziek dus een goed middel om meer (spiermassa) uit je training en voeding te halen.

We mogen echter de “tegenovergestelde” speler niet vergeten: Testosteron. Want natuurlijk kan het weer niet zo simpel zijn dat we tot een éénduidige conclusie en advies kunnen komen. Stel je immers eens voor dat het eenvoudig was. Wat is het probleem? Muziek blijkt ook een verlagend effect te hebben op testosteron. Vaak is de verhouding testosteron/cortisol nog belangrijker dan de absolute hoogtes van de afzonderlijke niveau’s van deze hormonen. Hierop zal ik echter ingaan in het derde en (voorlopig) laatste deel over muziek.

Referenties

  • Koelsch S, Siebel WATowards a neural basis of music perception.Trends Cogn Sci. 2005 Dec; 9(12):578-84.
  • Koelsch S. Towards a neural basis of music-evoked emotions. Trends Cogn Sci. 2010 Mar; 14(3):131-7.
  • Miluk-Kolasa B, Obminski Z, Stupnicki R, Golec L. Effects of music treatment on salivary cortisol in patients exposed to pre-surgical stress. Exp Clin Endocrinol. 1994; 102(2):118-20.
  • Leardi S, Pietroletti R, Angeloni G, Necozione S, Ranalletta G, Del Gusto B.;Randomized clinical trial examining the effect of music therapy in stress response to day surgery. Br J Surg. 2007 Aug; 94(8):943-7.
  • Khalfa S, Bella SD, Roy M, Peretz I, Lupien SJ. Effects of relaxing music on salivary cortisol level after psychological stress. Ann N Y Acad Sci. 2003 Nov;999:374-6. PubMed PMID: 14681158.
  • Eliakim M, Bodner E, Meckel Y, Nemet D, Eliakim A. Effect of rhythm on the recovery from intense exercise. J Strength Cond Res 27: 1019–1024, 2013.
  • Kirschbaum C, Pirke KM, Hellhammer DH. The ‘Trier Social Stress Test’–a tool for investigating psychobiological stress responses in a laboratory setting.Neuropsychobiology. 1993;28(1-2):76-81. PubMed PMID: 8255414.
WEEKAANBIEDINGEN
BODY EN FITSHOP

Over Kenneth Nwosu

Kenneth Nwosu is gecertificeerd fitness-docent, natural bodybuilder en docent Ryukyu Kobujutsu (Japanse Krijgskunst). Als hoofdredacteur van FITsociety schrijft hij uitvoerig over alles met betrekking tot fitness, bodybuilding, voeding en supplementen.

Plaats een reactie