Genezen van diabetes type 2 in veel gevallen mogelijk door af te vallen. En dan?

Recentelijk hebben twee onderzoeken opnieuw aangetoond dat in veel gevallen mensen kunnen genezen van diabetes type 2. Zal dit inzicht helpen anders te kijken naar diabetes?

Gewicht en diabetes

Eind vorig jaar schreef ik al een artikel over het verband tussen gewichtsverlies en het verdwijnen van de symptomen van diabetes type 2 in een groot aantal patiënten. Een half jaar eerder berichtten we naar aanleiding van onderzoek dat aantoonde hoe vetcellen kunnen leiden tot diabetes door het sturen van een soort “biologische tweets”. Korte opdrachten aan andere cellen in het lichaam die onder andere kunnen zorgen voor een verlaagde gevoeligheid voor insuline. Een maagomleiding zorgde ervoor dat er veel gewicht werd verloren en deze opdrachten veranderden.  Daarmee waren de diabetici feitelijk genezen. Maar er zijn meer manieren waarop afvallen diabetes tegen kan gaan.

In een recente klinische trial werd opnieuw het effect van afvallen op diabetes type 2 aangetoond. Bijna de helft van de mensen met diabetes type 2 bereikte een remissie, of ‘niet-diabetische staat’.

In het onderzoek was het gewichtsverlies bereikt binnen 6 jaar na het stellen van de diagnose van diabetes. Nieuw onderzoek heeft nu aangetoond dat dit positieve effect van gewichtsverlies in verband staat met verbeteringen in het functioneren van beta cellen in de alvleesklier. Dit zijn de cellen die verantwoordelijk zijn voor de aanmaak van insuline. Deze bevindingen staan haaks op de eerdere aanname dat de functie van deze cellen permanent verslechterd is in mensen met diabetes type 2.

Zo snel mogelijk afvallen na diagnose diabetes type 2

Volgens de onderzoekers volgt normaal na de diagnose een periode van gewenning aan de diagnose zelf, medicinale behandeling en bescheiden aanpassingen in lifestyle. Hun onderzoek maakt nu duidelijk dat duurzaam gewichtsverlies na het stellen van de diagnose de beta cellen kan redden.

Voor het onderzoek werden mensen gezocht die het afgelopen jaar de diagnose diabetes type 2 gesteld hadden gekregen. De helft werd toegewezen aan een controlegroep die de normale behandeling voor diabetes volgde. De andere helft kreeg een intensieve protocol en begeleiding om af te vallen (interventiegroep). Een jaar later had 46% van de mensen in de interventie groep de regulering van het bloedsuiker weer onder controle gekregen. Sommigen in de interventiegroep die deze resultaten niet zagen, waren simpelweg niet genoeg afgevallen. Bij degenen die wel genoeg waren afvallen, maar geen resultaat zagen, was onduidelijk waarom dit uitbleef.

Vervolgens keken de onderzoekers naar mogelijk relevante metabolische kenmerken. Denk aan de hoeveelheid levervet, vet in de alvleesklier, triglyceriden in het bloed en de functie van beta-cellen. Ze ontdekten dat de mensen die afvielen en daarmee effect zagen op de diabetes (responders) vergelijkbaar waren met de mensen die dit effect niet zagen (non-responders). Beide zagen verbeteringen in vet in de lever en alvleesklier en triglyceriden in het bloed. De responders waren echter sneller na het stellen van de diagnose afgevallen, namelijk gemiddeld 2,7 jaar ten opzichte van 3,8 jaar bij de non-responders. Dit leek ervoor te zorgen dat één belangrijke eigenschap wel verschilde tussen de responders en non-responders. De beta celfunctie verbeterde alleen in de responders.

Eerste fase insuline secretie herstelt door gewichtsverlies

Het grootste verschil was in de zogenaamde eerste fase insuline secretie. Beta cellen in de alvleesklier geven in twee fases insuline af. In de eerste fase gebeurt dit met een kortstondige piek die ongeveer 10 minuten duurt.

Bij mensen met diabetes type 2 blijft deze eerste fase insuline secretie normaal gesproken uit. In het onderzoek nam deze echter toe in de responders.

Longkanker en lekker door blijven roken

Ik heb lang in het ziekenhuis gewerkt. Regelmatig zag ik bij de ingang longpatiënten staan die hun zuurstoftank mee naar buiten hadden gerold om te kunnen roken. Je eerste neiging is dan hoofdschuddend voorbij te lopen, maar ik probeerde altijd die instinctieve afkeuring te onderdrukken. Andermans verslavingen veroordelen is immers nogal hypocriet zolang je niet al je eigen demonen hebt overwonnen. En wie heeft die niet?

Het voorbeeld dient om aan te tonen dat rationele overwegingen vaak niet zijn opgewassen tegen de instinctieve behoefte veroorzaakt door een verslaving. Nu mag je natuurlijk discussiëren over de vergelijking tussen een verslaving aan (slechte) voeding en een verslaving aan sigaretten. Feit is echter dat het aantal rokers in Nederland afneemt terwijl het aantal mensen met overgewicht toeneemt.

Enerzijds wil ik daarmee stellen dat je je kunt afvragen in hoeverre het helpt als diabetici weten dat afvallen een mogelijk genezing kan bieden. Een goede reden hebben, blijkt vaak niet genoeg om je lifestyle te veranderen. Roken is in dat opzicht nog een relatief ‘makkelijk’ probleem om op te lossen door steeds meer beperkingen aan de verkoop en consumptie op te leggen. Ieder gebruik is immers slecht. Bij voeding ligt dat een stuk moeilijker. Regulering door de overheid kan dan in veel mindere mate een tekortschietende eigen verantwoordelijkheid compenseren.

‘Geen slachtoffer spelen’

Voor de duidelijkheid: Er moet nog veel vervolgonderzoek plaatsvinden naar het effect van afvallen op diabetes type 2. Maar deze inzichten kunnen wel leiden tot een nieuwe bewustwording. Een diagnose diabetes type 2 hoeft in veel gevallen geen eindoordeel te zijn. Ook al was je eerder niet in staat je lifestyle te veranderen met diabetes tot gevolg, hoeft dat niet te betekenen dat het nu te laat is. Tenminste, als je er redelijk snel bij bent.

Het overkomt je dus niet, je laat het je overkomen. Dat klinkt hard. Bovendien zal afvallen dus niet bij iedereen helpen (wat diabetes type 2 betreft). Toch zou ik altijd liever horen dat me een grote uitdaging staat te wachten dan dat de race al gelopen is.

Referenties:

  1. Roy Taylor, Ahmad Al-Mrabeh, Sviatlana Zhyzhneuskaya, Carl Peters, Alison C. Barnes, Benjamin S. Aribisala, Kieren G. Hollingsworth, John C. Mathers, Naveed Sattar, Michael E.J. Lean. Remission of Human Type 2 Diabetes Requires Decrease in Liver and Pancreas Fat Content but Is Dependent upon Capacity for β Cell Recovery. Cell Metabolism, 2018; DOI: 10.1016/j.cmet.2018.07.003

Over Kenneth Nwosu

Kenneth Nwosu is hoofdredacteur van FITsociety en schrijft uitvoerig over alles met betrekking tot fitness, krachttraining, afvallen, voeding en voedingssupplementen. Als fitness fotograaf heeft hij honderden fitness fanaten in hun beste shape vastgelegd.

Plaats een reactie