aspartaam

Is aspartaam ongezond?

Is aspartaam ongezond? De kunstmatige zoetstof wordt vaak met argusogen bekeken, maar is dat terecht?

De faam van aspartaam

Aspartaam. Je hoeft geen moeite te doen om met Google talloze websites te vinden die je waarschuwen voor het gebruik hiervan. Het zou kankerverwekkend zijn, epileptische en migraine-aanvallen uitlokken, multiple sclerose veroorzaken, leiden tot blindheid, depressie, vermoeidheid, verlamming…. de lijst lijkt eindeloos.

Maar wat is daar van waar? Waarom zou aspartaam eigenlijk überhaupt schadelijk kunnen zijn?

Wat is aspartaam?

Aspartaam is een kunstmatige zoetstof die zo’n 200 maal zoeter is dan tafelsuiker (sucrose). Je hebt er dus maar een piepklein beetje van nodig om iets zoet te maken. Het wordt dan ook veel gebruikt in lightproducten, zoals frisdranken en zuivelproducten. Omdat je er zo weinig van nodig hebt, levert het praktisch geen calorieën. Dat is natuurlijk superhandig als je wenst af te vallen. Wél de zoete smaak, maar niet de calorieën.

Chemisch gezien bestaat aspartaam uit twee aminozuren (fenylalanine en asparaginezuur) die met een peptidebinding aan elkaar verbonden zijn, net zoals eiwitten. Eiwitten zijn een hele hoop aminozuren verbonden met peptidebindingen. Omdat het uit twee aminozuren bestaat, die verbonden zijn met een peptidebinding, noemt men het ook wel een dipeptide. 

Hoe wordt aspartaam gemaakt?

Aspartaam is een kunstmatige zoetstof, dus het wordt geproduceerd middels een reeks chemische processen. Zoals eerder vermeld, bestaat het uit twee aminozuren die verbonden zijn met een peptidebinding. Daarnaast zit er ook een methylester op het fenylalanineresidu.

Eerst wordt de methylester gekoppeld aan de fenylalanine. Door methanol toe te voegen in een oplossing met waterstofchloride met de fenylalanine, vindt deze koppeling (verestering) plaats.  Vervolgens vindt er een koppelreactie plaats om de twee aminozuren aan elkaar te verbinden, met daaropvolgend enkele stappen om zuiver aspartaam te verkrijgen.

Hoe schadelijk is aspartaam?

Naast de naam aspartaam is de zoetstof ook bekend onder het E-nummer 951. Gezien het een E-nummer heeft, wil dat zeggen dat de Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) het stofje goedgekeurd heeft voor menselijke consumptie. Daar gaat een behoorlijke hoeveelheid onderzoek aan vooraf, voordat zo’n nummer verstrekt wordt.

In het geval van aspartaam is dat een ontzettend grote hoeveelheid onderzoek zelfs. Veel meer dan gebruikelijk is voor E-nummers. Aspartaam is één van de best onderzochte stoffen in onze voeding. Als je in de biomedische database PubMed zoekt naar klinische studies met ‘aspartame’ vind je 144 publicaties. Andere zoetstoffen zoals bijvoorbeeld ‘sucralose’ (51 publicaties), ‘cyclamate’ (18 publicaties) en ‘stevia’ (12 publicaties) leveren er veel minder op. Het rapport van de EFSA over aspartaam bevat dan ook 21 pagina’s aan wetenschappelijke referenties.

Afbraakproducten en effecten van aspartaam

Wanneer aspartaam in het maagdarmstelsel terechtkomt, valt het uiteen in onder andere de twee aminozuren waar het uit bestaat. Maar deze komen in véél grotere hoeveelheden voor in de dagelijkse voeding. Dus daar hoef je je geen zorgen over te maken. Een uitzondering wordt gevormd door fenylketonuriepatiënten. Deze patiënten hebben een stofwisselingsziekte waarbij het enzym dat fenylalanine normaal gesproken afbreekt, afwezig is of niet (goed) functioneert. Hierdoor hoopt zich fenylalanine op in het lichaam.

Een derde belangrijk afbraakproduct van aspartaam is methanol. Dit ontstaat door de methylgroep die wordt gesplitst van de dipeptide in het maagdarmstelsel. Door de kleine hoeveelheid aspartaam die in de hiermee gezoete producten zit, krijg je eigenlijk ook maar een piepkleine hoeveelheid methanol binnen. Véél kleiner dan bij veel andere voedingsmiddelen het geval is. Zo krijg je ruim tienmaal zoveel methanol binnen uit een liter vruchtensap dan uit een liter met aspartaam gezoete frisdrank [1]. De hoeveelheid methanol die wordt geproduceerd is simpel weg nogal bescheiden vergeleken met andere voedingsmiddelen uit de voeding.

Een ander stofje dat kan ontstaan is diketopiperazine (DKP). Dit ontstaat bij afscheiding van de methylgroep waarbij er een herschikking van het molecuul zelf plaatsvindt. De hoeveelheid die ontstaat is er echter bijzonder klein. Bovendien valt deze ruim binnen de aanvaardbare dagelijkse inname van dit stofje, zoals is vastgesteld door verschillende instanties die waken over voedselveiligheid [2].

Hoeveel aspartaam is schadelijk?

De EFSA is zo vriendelijk geweest om de gehele literatuur af te struinen en de veiligheid van aspartaam goed in kaart te brengen. In een rapport van 263 pagina’s(!) zet de EFSA alles uiteen en concluderen zij dat de inname van 40 mg per kilogram lichaamsgewicht per dag een veilige inname is voor mensen zonder de eerder genoemde stofwisselingsziekte [2]. Nu moet je begrijpen dat de EFSA altijd ontzettend conservatief is met hun aanbevelingen. In dierstudies worden zelfs geen neveneffecten bij een inname van 4000 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Met die 40 mg/kg lichaamsgewicht zit je dus aan de zeer veilige kant.

Maar goed, 40 mg/kg lichaamsgewicht dus, hoe verhoudt zich dat tot bijvoorbeeld wat frisdrank gezoet met aspartaam? Als je 70 kg weegt zou je dus 2800 mg per dag binnen mogen krijgen. De hoeveelheid aspartaam in de verschillende lightfrisdranken varieert, maar je zult maximaal zo’n 500 mg per liter aantreffen [3]. 

Oftewel, een goede 5 liter lightfrisdrank per dag. Wat praktisch neerkomt op zoveel je wilt.

Conclusie

Aspartaam is een zoetstof die praktisch gezien geen calorieën bevat. Er is ontzettend veel onderzoek naar verricht en al het onderzoek wijst erop dat consumptie ervan veilig is tot en met een consumptie van 40 mg/kg lichaamsgewicht per dag. Wat er zo’n beetje op neerkomt dat je zoveel aspartaam kunt consumeren als je zou willen. De bangmakerij die er heerst over aspartaam is absoluut niet op gedegen wetenschappelijk onderzoek gefundeerd. Geniet er dus vooral van.

Referenties

  1. Magnuson, B. A., et al. “Aspartame: a safety evaluation based on current use levels, regulations, and toxicological and epidemiological studies.” Critical reviews in toxicology 37.8 (2007): 629-727.
  2. EFSA ANS Panel (EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food), 2013. Scientific Opinion on the re-evaluation of aspartame (E 951) as a food additive. EFSA Journal 2013;11(12):3496, 263 pp.
  3. http://static.diabetesselfmanagement.com/pdfs/DSM0310_012.pdf. Geraadpleegd op 18-12-2017.

Ben jij een personal trainer?

Ga dan gratis aan de slag met ons trainingsplatform

Ontdekken

Over Peter Bond

Sinds begin 2011 is Peter Bond actief in de fitnessbranche en benadert verscheidene onderwerpen hieromtrent vanuit de wetenschap. Gewapend met een sterke academische achtergrond en een flinke dosis leergierigheid deelt hij sinds 2014 op deze blog mijn opgedane kennis.

Plaats een reactie